Od 1 października 2025 r. w Polsce zaczyna działać system kaucyjny na wybrane opakowania po napojach. Jeśli prowadzisz niewielny sklep, punkt gastronomiczny albo e-commerce, ta zmiana dotknie Twojej sprzedaży, paragonów/faktur, opisów produktów i obsługi klienta. Poniżej znajdziesz konkretny plan działania — co przygotować, jak oznaczać asortyment, jak pokazywać kaucję klientom oraz które obowiązki są obowiązkowe, a które dobrowolne.
Jakie opakowania są objęte i ile wynosi kaucja
System obejmuje trzy grupy opakowań po napojach: butelki plastikowe (PET) do 3 litrów, puszki metalowe do 1 litra oraz butelki szklane wielokrotnego użytku do 1,5 litra. Wysokość kaucji została określona w rozporządzeniu: 0,50 zł dla butelek PET i puszek oraz 1,00 zł dla butelek szklanych wielorazowych. Kaucję pobiera się przy sprzedaży każdego produktu z wyraźnym znakiem kaucji na opakowaniu i zwraca przy oddaniu pustego opakowania/odpadu opakowaniowego.
Ważne wyjątki: z systemu wyłączono opakowania po napojach mlecznych. Dodatkowo, zwrot kaucji przysługuje wyłącznie za opakowania z oznaczeniem systemu (opakowania bez logotypu nie są przyjmowane), a paragon nie jest wymagany przy zwrocie. Nie należy zgniatać opakowań przeznaczonych do oddania.
Kto musi przyjmować zwroty, a kto tylko pobiera kaucję
Po stronie sprzedaży zasada jest prosta: każda jednostka handlowa, która oferuje napoje w opakowaniach objętych systemem, pobiera kaucję — niezależnie od metrażu i profilu (to dotyczy również e-commerce). Jeśli chodzi o zbieranie pustych opakowań i wypłatę kaucji: sklepy o powierzchni powyżej 200 m² mają obowiązek przyjmować zwroty; mniejsze punkty mogą przyjmować zwroty dobrowolnie. W praktyce sieci i wielu detalistów dołączy do operatora systemu, aby ułatwić klientom oddawanie opakowań.
Co ważne, opakowanie można zwrócić w dowolnym punkcie zbiórki (nie tylko tam, gdzie kupiono napój). Dodatkowo, w każdej gminie ma działać co najmniej jeden stacjonarny punkt odbioru.
E-commerce: jak wdrożyć kaucję w sklepie internetowym
Sklep internetowy ma obowiązek doliczać kaucję jako osobną pozycję (nie wliczoną w cenę towaru) oraz jasno informować o jej wysokości na karcie produktu i w koszyku. Zwroty opakowań realizowane są przez sieć punktów zbiórki/partnerów, a nie standardowo przez kuriera do sprzedawcy — chyba, że zdecydujesz się uruchomić własny punkt przyjęć. Praktyczne kroki techniczne:
- zaktualizuj katalog produktów: tag/atrybut „objęte kaucją” + pole z kwotą kaucji;
- skonfiguruj koszyk i paragon/fakturę, by wykazywały kaucję jako oddzielną pozycję (sumując się w wartości do zapłaty);
- rozszerz szablony e-mail/SMS o informację o zasadach zwrotu i miejscu najbliższych punktów zbiórki;
- uzgodnij z operatorem (np. PSK) proces rozliczeń oraz oznaczenia na karcie produktu (znak kaucji, kwota);
- przetestuj ścieżkę: filtr „produkty objęte kaucją”, naliczanie kaucji w koszyku, poprawne pozycje w JPK i w raporcie sprzedaży.
Sklep stacjonarny: oznaczenia, paragony, sprzęt
W placówce stacjonarnej (szczególnie >200 m²) przygotuj: czytelne oznaczenia półek i etykiet z informacją o kaucji, aktualizację oprogramowania kasowego/ERP, a także procedurę zwrotów (obsługa ręczna lub automaty poprzez butelkomaty/RVM, jeśli takie wdrażasz). Na paragonie i fakturze kaucja powinna być wykazana osobno. Dobrą praktyką jest przygotowanie krótkiej instrukcji dla personelu: co przyjmujemy, kiedy odmawiamy (np. brak znaku kaucji, zgniecione opakowania), jak postępujemy z opakowaniami zwróconymi.
„Must have” w dokumentach i systemach
- Polityka/Procedura kaucji — jedna strona opisu, jak naliczasz kaucję, jak przyjmujesz zwroty i jak informujesz klientów.
- Instrukcja kasowa — gdzie jest pozycja kaucji, jak wygląda paragon/faktura, jak rozlicza się utarg z kaucją.
- Integracja z operatorem — umowa i kanał rozliczeń (raporty dzienne/miesięczne, salda kaucji, rozliczenie materiału).
- Szkolenie zespołu — krótkie Q&A dla sprzedawców: brak wymogu paragonu, niezgniatanie, prawo zwrotu w dowolnym punkcie.
Najczęstsze błędy (i jak ich uniknąć)
- Wliczanie kaucji w cenę — kaucję wykazuj jako osobną pozycję; unikniesz niezgodności i sporów przy zwrotach.
- Brak oznaczeń — klient musi widzieć, że produkt jest objęty kaucją i w jakiej wysokości; dotyczy to także e-sklepów.
- Przyjmowanie „czegokolwiek” — zwracamy wyłącznie opakowania z logotypem systemu; uczul personel.
- Ignorowanie metrażu — >200 m² to obowiązek przyjmowania zwrotów; poniżej 200 m² — decyzja należy do Ciebie (warto jednak dołączyć, bo to oczekiwanie klientów).
- Brak testów POS/ERP — przed startem sprawdź paragony, korekty, zwroty, raporty kasowe oraz eksport do księgowości.
Plan wdrożenia w 10 krokach
- Inwentaryzacja: które SKU w Twojej ofercie wchodzą do systemu (PET ≤3 l, puszki ≤1 l, szkło wielorazowe ≤1,5 l)?
- Kontakt z operatorem: dołącz do systemu (umowa, integracja, szkolenie).
- ERP/POS: dodaj atrybut „kaucja” + kwota; dopracuj wydruki paragonu/faktury.
- WWW/e-commerce: pokaż kaucję na karcie produktu i w koszyku jako osobną pozycję.
- Etykiety i półki: dołóż znak kaucji i informację o wysokości kaucji.
- Procedura zwrotów: określ, gdzie i jak klient oddaje opakowania (własny punkt/partner/butelkomat).
- Szkolenia: 30-minutowy briefing zespołu + Q&A (paragon nie jest wymagany, nie gnieciemy opakowań).
- Komunikacja: krótki plakat przy kasie, sekcja FAQ na stronie, akapit w regulaminie sprzedaży.
- Testy: koszyk z mieszanką produktów (z kaucją/bez), korekty, zwroty, raporty.
- Monitoring: po starcie sprawdzaj skargi, czas obsługi zwrotów i zgodność raportów operacyjnych z księgowymi.
Szerszy kontekst: cele, oznakowanie, finansowanie
System jest częścią wdrażania dyrektywy SUP i rozszerzonej odpowiedzialności producenta. W latach 2025–2029 rosną poziomy selektywnego zbierania (m.in. 77% dla jednorazowych butelek na napoje do końca 2025 r.), a w butelkach z tworzyw sztucznych pojawiają się minima udziału recyklatu. System finansują „wprowadzający” (producenci/importerzy), a także niezwrócona kaucja i sprzedaż surowców wtórnych. Dla detalistów i e-commerce praktyczne znaczenie mają oznaczenia na opakowaniach (logotyp + kwota kaucji) oraz spójna komunikacja z klientami w miejscu sprzedaży.
Podsumowanie
Na starcie najważniejsze jest: oznaczenie produktów, oddzielna pozycja kaucji na paragonie/fakturze i w koszyku online, procedura zwrotów z jasną informacją dla klienta oraz szkolenie personelu. Sklepy >200 m² muszą przyjmować opakowania i wypłacać kaucję; mniejsze mogą dołączyć dobrowolnie. Dobrze przygotowane wdrożenie skróci czas obsługi, ograniczy reklamacje i ułatwi rozliczenia z operatorem.
Źródła
- https://www.gov.pl/web/klimat/system-kaucyjny — ogólne zasady, zakres opakowań (PET ≤3 l, puszki ≤1 l, szkło wielorazowe ≤1,5 l), brak wymogu paragonu, start systemu od października 2025 r.
- https://www.gov.pl/web/klimat/system-kaucyjny-zasady — kto pobiera kaucję, kto przyjmuje zwroty (obowiązek dla sklepów >200 m²), zakaz zgniatania, punkt zbiórki w każdej gminie, wyłączenia (np. napoje mleczne).
- https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20240001046 — Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z 8.07.2024 r. określające wysokość kaucji (0,50 zł dla PET/puszek oraz 1,00 zł dla butelek szklanych wielorazowych).
- https://www.gov.pl/web/klimat/system-kaucyjny-pytania-i-odpowiedzi — FAQ ministerstwa: kwoty kaucji, zakres opakowań, podstawowe zasady zwrotów.
- https://polskisystemkaucyjny.pl/ — strona operatora PSK: dołączanie detalistów/e-commerce, integracja i materiały wdrożeniowe.