Czym jest proporcja w podatku VAT?

Mateusz Nowak
08.10.2025

Wielu przedsiębiorców będących podatnikami VAT prędzej czy później zetknie się z pojęciem proporcji w podatku VAT. Jest to stosunkowo częsty mechanizm odnoszący się do czynnych podatników VAT, którzy w ramach prowadzonej działalności gospodarczej prowadzą zarówno sprzedaż opodatkowaną, jak i zwolnioną z VAT. Po szczegóły zajrzyj do naszego poradnika.

Na czym polega ten mechanizm?

Mechanizm proporcji w podatku VAT stosuje się w celu ustalenia, w jakiej części możliwe jest odliczenie podatku VAT z faktur kosztowych, ale tylko wtedy, gdy dany wydatek nie może być w całości przypisany do kategorii sprzedaży opodatkowanej lub zwolnionej z VAT.

Obowiązuje wówczas współczynnik proporcji VAT, który oblicza się na podstawie rocznej wartości sprzedaży, czyli:

  1. Najpierw dzielimy wartość sprzedaży opodatkowanej przez sumę sprzedaży opodatkowanej i zwolnionej.
  2. Uzyskany wynik, wyrażony w procentach, określa, jaka część podatku VAT może być odliczona od wydatków wspólnych dla obu rodzajów działalności.

Prosty przykład: jeśli proporcja wynosi 50%, to podatnik ma prawo odliczyć dokładnie połowę podatku naliczonego z faktur dotyczących wydatków przeznaczonych na działalność mieszaną.

To jest ważne:

Część podatku niepodlegająca odliczeniu stanowi koszt uzyskania przychodu.

W sytuacji, gdy proporcja przekracza 98%, a nieodliczony VAT wynosi powyżej 10 000 zł rocznie, podatnik może odliczać cały VAT. Z kolei gdy proporcja nie przekracza 2%, można ją zaokrąglić do 0%, pozbawiając się prawa do odliczenia VAT z wydatków wspólnych.

O czym jeszcze trzeba pamiętać?

Podatnicy rozpoczynający działalność lub ci, którzy nie osiągnęli wystarczającego obrotu, muszą ustalić proporcję VAT szacunkowo i zgłosić ją do właściwego Urzędu Skarbowego.

Proporcja VAT ustalana jest na podstawie danych z poprzedniego roku, a po jego zakończeniu należy dokonać korekty na podstawie aktualnego współczynnika.

Zgłoś swój pomysł na artykuł

Więcej w tym dziale Zobacz wszystkie