Formy opodatkowania jednoosobowej działalności gospodarczej w Polsce

Zasady ogólne (skala podatkowa)

To forma opodatkowania dostępna dla każdego przedsiębiorcy, stosowana automatycznie, jeśli nie wybierze on innej opcji. Polega na opodatkowaniu dochodu według progów podatkowych:

• 12% dla dochodów do 120 000 zł rocznie,
• 32% dla nadwyżki powyżej tej kwoty.

Zalety:

• możliwość korzystania z ulg podatkowych (np. ulga na dzieci, ulga rehabilitacyjna),
• możliwość wspólnego rozliczenia z małżonkiem.

Wady:

• wyższa stawka podatku po przekroczeniu pierwszego progu,
• obowiązek prowadzenia księgi przychodów i rozchodów (KPiR).

 Podatek liniowy

Przedsiębiorcy mogą wybrać 19% podatek liniowy od dochodu, niezależnie od jego wysokości.

Zalety:

• atrakcyjny dla osób osiągających wysokie dochody (brak 32% stawki),
• prosty mechanizm obliczania podatku.

Wady:

• brak możliwości korzystania z większości ulg podatkowych,
• brak wspólnego rozliczenia z małżonkiem.

Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych

Ta forma opodatkowania polega na płaceniu podatku od przychodu, a nie od dochodu. Stawki ryczałtu są zróżnicowane – od 2% do 17% – w zależności od rodzaju prowadzonej działalności.

Zalety:

• uproszczona księgowość (ewidencja przychodów zamiast KPiR),
• często korzystniejsza wysokość podatku przy niskich kosztach działalności.

Wady:

• brak możliwości odliczenia kosztów uzyskania przychodów,
• ograniczenia dotyczące niektórych rodzajów działalności.

 Karta podatkowa

Najprostsza forma opodatkowania, dostępna tylko dla wybranych branż (np. drobne usługi, handel detaliczny, gastronomia). Wysokość podatku ustala urząd skarbowy na podstawie rodzaju działalności, miejsca jej prowadzenia i liczby zatrudnionych osób.

Zalety:

• brak obowiązku prowadzenia księgowości,
• stała kwota podatku, niezależna od wysokości przychodów.

Wady:

• bardzo ograniczony zakres zastosowania,
• brak możliwości odliczania kosztów i ulg podatkowych.

Jeśli chcesz wyliczyć opłacalność opodatkowania na konkretnych kwotach, możesz to zrobić w kalkulatorze dla firm na https://www.360ksiegowosc.pl/kalkulatory-dla-firm/kalkulator-b2b/

Składki ZUS a forma opodatkowania

Każdy przedsiębiorca prowadzący jednoosobową działalność gospodarczą, oprócz podatku dochodowego, ma obowiązek opłacania składek do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS). Składki te obejmują:

• ubezpieczenia społeczne (emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe),
• ubezpieczenie zdrowotne,
• Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy (w określonych przypadkach).

Rodzaje preferencji i ulg

Przepisy przewidują kilka mechanizmów ułatwiających nowym i mniejszym przedsiębiorcom opłacanie składek:

• ulga na start – przez pierwsze 6 miesięcy działalności opłaca się tylko składkę zdrowotną, bez składek społecznych,
• preferencyjny ZUS (tzw. mały ZUS) – przez kolejne 24 miesiące składki społeczne liczone są od niższej podstawy,
• Mały ZUS Plus – po 2 latach można korzystać z obniżonych składek proporcjonalnych do przychodu, jeśli nie przekracza on określonego limitu.

Składka zdrowotna a forma opodatkowania

Od 2022 r. sposób obliczania składki zdrowotnej zależy od wybranej formy opodatkowania:

• skala podatkowa – 9% od dochodu,
• podatek liniowy – 4,9% od dochodu,
• ryczałt od przychodów ewidencjonowanych – składka zależna od wysokości przychodu (kilka progów),
• karta podatkowa – stała kwota składki ustalana co roku.

Składka zdrowotna nie jest już odliczana w pełni od podatku, co istotnie wpływa na realne obciążenia przedsiębiorców.

 Jak wybrać najlepszą formę opodatkowania?

Wybór formy opodatkowania powinien być uzależniony od kilku czynników:

• wysokości przewidywanych przychodów i kosztów,
• rodzaju prowadzonej działalności,
• planowanych ulg podatkowych i preferencji rozliczeniowych,
• stopnia skomplikowania księgowości, który przedsiębiorca jest w stanie zaakceptować.

Dzięki możliwości zmiany formy opodatkowania (co do zasady do 20. dnia miesiąca następującego po uzyskaniu pierwszego przychodu w danym roku podatkowym) przedsiębiorca może dostosować rozliczenia do aktualnej sytuacji finansowej swojej firmy.