Śliskie wejście do firmy i mokra podłoga: jak ograniczyć ryzyko poślizgnięcia pracowników oraz klientów

Mokra podłoga przy wejściu do firmy może wydawać się drobnym problemem porządkowym. Wystarczy jednak deszcz, śnieg albo intensywny ruch klientów, aby w ciągu kilku minut na płytkach pojawiła się warstwa wody i błota. Osoba wchodząca z zewnątrz może stracić równowagę, upaść i doznać urazu. Zagrożenie jest szczególnie duże na gładkich płytkach, schodach, pochylniach oraz w miejscach, w których zmienia się rodzaj nawierzchni.

Poślizgnięcie nie musi wyglądać groźnie, aby mieć poważne konsekwencje. Upadek może prowadzić do stłuczenia, skręcenia stawu, złamania kończyny albo urazu głowy. Poszkodowanym może być zarówno pracownik, jak i klient, dostawca, kurier lub inna osoba przebywająca na terenie firmy. Dlatego zabezpieczenie wejścia nie powinno ograniczać się do ustawienia tabliczki z napisem „Uwaga, mokra podłoga”.

Podłoga powinna być bezpieczna także podczas złej pogody

Podłogi w pomieszczeniach pracy powinny być stabilne, równe, nieśliskie, niepylące, odporne na ścieranie i nacisk oraz łatwe do utrzymania w czystości. Nawierzchnie schodów, pomostów i pochylni również nie powinny być śliskie. Wymagania te mają znaczenie nie tylko w chwili odbioru budynku, ale także podczas jego codziennego użytkowania.

Nawet nawierzchnia uznawana za bezpieczną w stanie suchym może stać się bardzo śliska po naniesieniu wody, śniegu, błota albo środków czyszczących. Pracodawca powinien więc brać pod uwagę rzeczywiste warunki panujące w miejscu pracy. Jeżeli zimą lub podczas opadów podłoga regularnie staje się mokra, nie można traktować każdego takiego przypadku jako nieprzewidywalnego zdarzenia.

Zagrożenie można przewidzieć i odpowiednio wcześniej przygotować zabezpieczenia. Dotyczy to zwłaszcza sklepów, biur obsługi klienta, przychodni, restauracji, szkół, hoteli, zakładów usługowych oraz innych miejsc, do których w ciągu dnia wchodzi wiele osób.

Gdzie najczęściej powstaje niebezpieczna strefa

Największe zagrożenie występuje zwykle tuż za drzwiami wejściowymi. Woda gromadzi się na pierwszych kilku metrach podłogi, ponieważ osoby wchodzące nie zdążą jeszcze oczyścić obuwia. Mokre ślady mogą jednak sięgać znacznie dalej, szczególnie gdy wejście jest intensywnie użytkowane.

Niebezpieczne bywają również:

schody i pochylnie prowadzące do wejścia,

przedsionki z gładkimi płytkami,

okolice stojaków na parasole,

przejścia pomiędzy wycieraczką a recepcją lub kasą,

miejsca, w których kończy się mata i zaczyna gładka podłoga,

okolice automatów z napojami, umywalek i zapleczy socjalnych,

ciągi komunikacyjne myte w godzinach pracy,

przejścia między częścią zewnętrzną a magazynem,

miejsca narażone na przecieki z dachu, drzwi lub instalacji.

Ocena zagrożenia powinna obejmować całą drogę, którą pokonuje osoba wchodząca do budynku. Sama wycieraczka bezpośrednio przy drzwiach może być niewystarczająca, jeżeli mokre obuwie pozostawia ślady jeszcze kilka metrów dalej.

Wycieraczka musi mieć odpowiednią długość i stabilność

Mała dekoracyjna wycieraczka może zatrzymać część błota, ale zwykle nie osuszy obuwia podczas jednego kroku. W intensywnie użytkowanym wejściu lepiej sprawdza się odpowiednio długa strefa czyszcząca, która pozwala postawić na niej kilka kroków.

Można zastosować połączenie różnych rozwiązań. Krata lub wycieraczka zewnętrzna usuwa większe zanieczyszczenia, pierwsza mata wewnętrzna zatrzymuje wilgoć i błoto, a kolejna pomaga osuszyć podeszwy. Dobór systemu powinien uwzględniać wielkość wejścia, rodzaj podłogi i natężenie ruchu.

Mata nie może się przesuwać, zwijać ani tworzyć wystających krawędzi. Źle dobrana wycieraczka sama staje się przyczyną potknięcia. Należy sprawdzać, czy przylega do podłoża, nie została podwinięta przez drzwi i nie przesunęła się pod wpływem przechodzących osób.

Problemem jest również przepełnienie maty wodą. Mokra wycieraczka, która nie jest już w stanie przyjmować kolejnej wilgoci, przestaje spełniać swoją funkcję. Może dodatkowo oddawać wodę na sąsiednią podłogę. W czasie intensywnych opadów konieczna może być jej wymiana, osuszenie albo zastosowanie dodatkowej maty.

Tabliczka ostrzegawcza nie zastępuje usunięcia zagrożenia

Przenośny znak ostrzegający przed mokrą podłogą jest przydatnym zabezpieczeniem tymczasowym. Informuje osoby znajdujące się w pobliżu, że powinny zachować szczególną ostrożność. Nie usuwa jednak wody i nie sprawia, że nawierzchnia staje się bezpieczna.

Znak powinien zostać ustawiony w miejscu widocznym przed wejściem na mokrą powierzchnię. Tabliczka stojąca pośrodku kałuży albo za niebezpiecznym odcinkiem nie spełnia swojego zadania. Nie może również blokować przejścia, drogi ewakuacyjnej ani wymuszać omijania jej po jeszcze bardziej śliskiej części podłogi.

Samo pozostawienie tabliczki na wiele godzin nie jest właściwym sposobem rozwiązania problemu. Po zauważeniu mokrej powierzchni należy możliwie szybko ją osuszyć, ustalić źródło wilgoci i ograniczyć dalsze nanoszenie wody. Oznakowanie powinno pozostać do czasu, gdy podłoga ponownie będzie bezpieczna.

Sprzątanie powinno odbywać się według ustalonych zasad

Ryzyko poślizgnięcia pojawia się nie tylko podczas opadów. Może być również skutkiem mycia podłogi w czasie, gdy pracownicy i klienci normalnie poruszają się po obiekcie. Dlatego sprzątanie ciągów komunikacyjnych powinno być odpowiednio zorganizowane.

Jeżeli jest to możliwe, podłogi w głównych przejściach warto myć przed otwarciem firmy, po zakończeniu pracy albo w okresie najmniejszego ruchu. Gdy sprzątanie musi odbywać się w godzinach funkcjonowania obiektu, należy czyścić powierzchnię etapami, tak aby pozostawić bezpieczne przejście.

Mokra strefa powinna być oznakowana jeszcze przed rozpoczęciem mycia. Nie należy ustawiać znaku dopiero po zakończeniu pracy, gdy podłoga jest już śliska. Osoba sprzątająca powinna również sprawdzić, czy użyto właściwej ilości środka czyszczącego. Nadmiar detergentu może pozostawiać na nawierzchni śliską warstwę, nawet gdy podłoga wygląda na suchą.

Ważne jest także regularne czyszczenie sprzętu. Brudny mop może rozprowadzać tłuszcz i zanieczyszczenia zamiast je usuwać. W lokalach gastronomicznych, warsztatach i zakładach produkcyjnych zwykłe przetarcie podłogi wodą może nie wystarczyć do usunięcia substancji powodujących poślizg.

Kto ma reagować na mokrą podłogę

W wielu firmach reakcja zależy od tego, kto pierwszy zauważy problem. Pracownik zgłasza mokrą podłogę w recepcji, recepcja szuka osoby sprzątającej, a w tym czasie kolejne osoby przechodzą przez niebezpieczne miejsce. Brak prostego podziału obowiązków wydłuża reakcję.

Warto ustalić:

kto kontroluje wejście podczas opadów,

gdzie znajdują się znaki ostrzegawcze i sprzęt do osuszania,

kto może ustawić dodatkowe maty,

komu należy zgłaszać przeciek lub uszkodzenie podłogi,

kto odpowiada za zamówienie wymiany zużytej wycieraczki,

jak zabezpieczyć miejsce, jeżeli nie można go natychmiast osuszyć.

Każdy pracownik powinien wiedzieć, że zauważonego zagrożenia nie wolno ignorować tylko dlatego, że sprzątanie nie należy do jego zakresu obowiązków. Nie musi samodzielnie wykonywać wszystkich prac porządkowych, ale powinien przynajmniej oznakować miejsce, ostrzec osoby znajdujące się w pobliżu i przekazać informację osobie odpowiedzialnej.

Dostęp do znaku i materiałów do osuszania powinien być łatwy. Jeżeli tabliczki, ręczniki chłonne albo mop są zamknięte w pomieszczeniu, do którego ma klucz tylko jedna osoba, szybka reakcja może okazać się niemożliwa.

Kontrola wejścia powinna być częstsza podczas opadów

Jednorazowe sprawdzenie podłogi rano nie wystarczy, jeżeli przez cały dzień pada deszcz lub śnieg. Warunki mogą zmienić się w ciągu kilkunastu minut. Mata, która rano była sucha, po wejściu kilkudziesięciu osób może być całkowicie nasiąknięta.

Częstotliwość kontroli powinna zależeć od pogody i natężenia ruchu. W niewielkim biurze wystarczy okresowe sprawdzanie wejścia przez wyznaczoną osobę. W sklepie, placówce medycznej lub obiekcie użyteczności publicznej kontrola może być potrzebna znacznie częściej.

Dobrą praktyką jest odnotowywanie kontroli w prostym harmonogramie, szczególnie w większych obiektach. Zapis powinien służyć rzeczywistemu nadzorowi, a nie jedynie tworzeniu dokumentacji. Podpisanie formularza bez sprawdzenia stanu wejścia nie ogranicza zagrożenia.

Zimą niebezpieczeństwo zaczyna się przed drzwiami

Bezpieczne wejście obejmuje również dojście z parkingu lub chodnika, schody zewnętrzne, podjazd oraz przestrzeń bezpośrednio przed drzwiami. Śnieg, lód i błoto pośniegowe mogą powodować poślizg jeszcze przed wejściem do budynku.

Nawierzchnię należy odśnieżać i usuwać oblodzenie w sposób dostosowany do warunków. Szczególnej uwagi wymagają zacienione miejsca, stopnie, podjazdy, metalowe kratki i fragmenty nawierzchni, na których zamarza woda spływająca z dachu.

Środki stosowane do ograniczania oblodzenia nie powinny tworzyć kolejnego zagrożenia. Rozsypany materiał może być nanoszony do środka i powodować ślizganie się na gładkiej podłodze. Po poprawie pogody konieczne może być jego usunięcie.

Warto również sprawdzić, czy woda z topniejącego śniegu nie spływa bezpośrednio na schody albo przed drzwi. Jeżeli problem powtarza się po każdych opadach, samo regularne osuszanie może być niewystarczające. Potrzebna może być naprawa odwodnienia, zadaszenia, uszczelnienia drzwi lub innego elementu budynku.

Uszkodzona podłoga wymaga trwałej naprawy

Poślizgnięcia mogą wynikać nie tylko z obecności wody. Ryzyko zwiększają pęknięte płytki, nierówności, ubytki, luźne elementy, starte powłoki antypoślizgowe i niewłaściwie wykonane połączenia między różnymi rodzajami podłogi.

Jeżeli powierzchni nie można od razu naprawić, miejsce należy tymczasowo zabezpieczyć. Nie powinno to jednak prowadzić do wielomiesięcznego pozostawienia tabliczki obok uszkodzonej płytki. Oznakowanie jest rozwiązaniem doraźnym, a nie zamiennikiem naprawy.

W miejscach, w których podłoga regularnie staje się śliska mimo sprzątania i stosowania mat, warto rozważyć zmianę nawierzchni, wykonanie powłoki antypoślizgowej albo zastosowanie odpowiednich nakładek. Przed wyborem rozwiązania należy sprawdzić, czy będzie ono trwałe, możliwe do czyszczenia i odpowiednie do danego rodzaju ruchu.

Niewłaściwie wykonana taśma antypoślizgowa może szybko się odklejać, zatrzymywać brud i tworzyć wystającą krawędź. Zabezpieczenie trzeba więc regularnie kontrolować i wymieniać, zanim samo stanie się przyczyną potknięcia.

Oświetlenie pomaga zauważyć zagrożenie

Woda na jasnej lub błyszczącej podłodze może być trudna do zauważenia. Ryzyko rośnie przy słabym oświetleniu, refleksach, cieniach oraz gwałtownej zmianie jasności między otoczeniem zewnętrznym a wnętrzem budynku.

Wejście, schody i ciągi komunikacyjne powinny być dobrze oświetlone. Uszkodzone źródła światła należy wymieniać, a oprawy utrzymywać w czystości. Nie należy zasłaniać oświetlenia dekoracjami, reklamami ani wysokimi elementami wyposażenia.

Szczególne znaczenie ma widoczność pierwszego stopnia schodów oraz miejsc, w których zmienia się wysokość lub rodzaj nawierzchni. Osoba wchodząca z jasnego otoczenia do ciemnego przedsionka może przez chwilę gorzej widzieć przeszkody i mokre fragmenty podłogi.

Obuwie robocze nie rozwiązuje problemu za pracodawcę

Na stanowiskach, na których pracownicy regularnie poruszają się po mokrych lub zanieczyszczonych nawierzchniach, odpowiednio dobrane obuwie może ograniczyć ryzyko poślizgnięcia. Powinno być dostosowane do rodzaju podłoża i występujących zanieczyszczeń.

Nie oznacza to jednak, że pracodawca może pozostawić mokrą podłogę i uznać, że problem został rozwiązany przez obuwie antypoślizgowe. W pierwszej kolejności należy usuwać źródło zagrożenia, stosować bezpieczne nawierzchnie, organizować sprzątanie i zabezpieczać przejścia.

Obuwie pracowników nie chroni również klientów i innych osób wchodzących do firmy. Dlatego wejście musi być zorganizowane tak, aby można było bezpiecznie korzystać z niego w zwykłym obuwiu odpowiednim do pory roku.

Zagrożenie trzeba uwzględnić w ocenie ryzyka zawodowego

Ryzyko poślizgnięcia powinno zostać uwzględnione w ocenie ryzyka zawodowego wszędzie tam, gdzie pracownik może poruszać się po mokrych, zabrudzonych, oblodzonych lub śliskich powierzchniach. Nie dotyczy to wyłącznie osób sprzątających. Narażeni mogą być pracownicy recepcji, sprzedawcy, magazynierzy, kelnerzy, pracownicy techniczni i osoby przemieszczające się między budynkami.

Ocena powinna odpowiadać rzeczywistym warunkom. Samo ogólne wpisanie zagrożenia upadkiem na tym samym poziomie niewiele daje, jeżeli nie wskazano, gdzie powstaje ryzyko i jak należy mu przeciwdziałać.

Na podstawie oceny można określić środki profilaktyczne, takie jak stosowanie odpowiednich mat, częstsze kontrole podczas opadów, szybkie usuwanie rozlanych substancji, oznakowanie, naprawa nawierzchni, zmiana harmonogramu sprzątania i odpowiednie obuwie robocze.

Pracownicy powinni zostać poinformowani o zagrożeniu oraz sposobie reagowania. Informacja musi być praktyczna. Pracownik powinien wiedzieć nie tylko, że może się poślizgnąć, ale również gdzie znajduje się sprzęt i komu zgłosić problem.

Co zrobić po poślizgnięciu lub upadku

Jeżeli doszło do upadku, w pierwszej kolejności należy sprawdzić stan poszkodowanej osoby i udzielić jej pomocy. W razie potrzeby trzeba wezwać służby ratunkowe. Nie należy zmuszać osoby, która skarży się na silny ból, zawroty głowy albo uraz kończyny, do natychmiastowego wstawania.

Miejsce zdarzenia trzeba zabezpieczyć, aby nie doszło do kolejnego upadku. Należy także ustalić, dlaczego powierzchnia była śliska. Samo osuszenie podłogi jest konieczne, ale nie powinno kończyć analizy. Trzeba sprawdzić, czy zawiodła mata, sprzątanie, odwodnienie, organizacja kontroli czy sposób oznakowania.

Jeżeli poszkodowany jest pracownikiem i zdarzenie może stanowić wypadek przy pracy, pracodawca powinien uruchomić odpowiednią procedurę powypadkową. Okoliczności należy ustalić rzetelnie, bez zakładania z góry, że pracownik był nieostrożny. Zadaniem postępowania jest również określenie środków zapobiegających podobnym zdarzeniom.

W przypadku klienta lub innej osoby spoza firmy warto zanotować miejsce, czas i okoliczności zdarzenia oraz dane świadków. Dokumentacja nie może zastępować pomocy poszkodowanemu, ale może pozwolić później odtworzyć przebieg zdarzenia i sprawdzić skuteczność stosowanych zabezpieczeń.

Najlepsze zabezpieczenie to sprawny system reagowania

Nie da się zagwarantować, że podczas intensywnych opadów na podłogę nie trafi ani jedna kropla wody. Można jednak znacząco ograniczyć ryzyko poprzez właściwe zaprojektowanie wejścia, dobranie odpowiednich mat, regularną kontrolę, szybkie osuszanie i jasny podział obowiązków.

Najskuteczniejszy system nie musi być skomplikowany. Powinien odpowiadać na kilka podstawowych pytań: kto sprawdza wejście, jak często to robi, gdzie znajduje się wyposażenie, kto usuwa wodę i co należy zrobić, gdy problemu nie można od razu naprawić.

Tabliczka ostrzegawcza jest przydatna, ale stanowi tylko jeden z elementów zabezpieczenia. Bezpieczne wejście wymaga przede wszystkim usuwania wilgoci, ograniczania jej nanoszenia i utrzymywania nawierzchni w odpowiednim stanie. Dzięki temu firma chroni pracowników, klientów oraz wszystkie osoby korzystające z budynku, zamiast reagować dopiero wtedy, gdy ktoś ulegnie wypadkowi.

Źródła

https://www.pip.gov.pl/dla-pracodawcow/porady-prawne/pomieszczenia-pracy – informacje Państwowej Inspekcji Pracy dotyczące wymagań dla podłóg w pomieszczeniach pracy oraz nawierzchni schodów, pomostów i pochylni.

https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU19971290844/O/D19970844.pdf – tekst rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, określającego między innymi wymagania dla pomieszczeń, podłóg i dróg komunikacyjnych.

https://www.pip.gov.pl/files/127/Dla-pracodawcow/388/Bezpieczna-praca-w-restauracjach-i-innych-placowkach-gastronomicznych.pdf – poradnik Państwowej Inspekcji Pracy opisujący zagrożenia związane z poślizgnięciami i upadkami na mokrych lub zanieczyszczonych powierzchniach.

https://www.pip.gov.pl/files/129/Materiay-do-pobrania/87/Wypadek-przy-pracy---poradnik-pracodawcy – poradnik Państwowej Inspekcji Pracy dotyczący postępowania pracodawcy po wypadku przy pracy, ustalania jego okoliczności oraz dokumentowania zdarzenia.